विराटनगर। नेपालबाट युवाको विदेशगमन दशकौँदेखि जारी छ। यसलाई केवल ‘विदेशको आकर्षण’ भनेर व्याख्या गर्नु पर्याप्त हुँदैन। अवसरको अभाव, सीप–रोजगारको असन्तुलन, र उद्यमशीलतामा सीमित पहुँच जस्ता कारकले पलायनलाई संरचनागत रूप दिएका छन्।
पहिलो चुनौती रोजगारीको गुणस्तर हो। उपलब्ध रोजगारी धेरैजसो कम पारिश्रमिक र सीमित उन्नतिको अवसर भएका हुन्छन्। विश्वविद्यालयबाट निस्केका युवाले आफ्नो सीप अनुरूप काम नपाउँदा विदेश जाने निर्णय गर्छन्। यसले ‘ब्रेन ड्रेन’ बढाउँछ।
दोस्रो, सीप विकास र उद्योगबीचको दूरी। प्राविधिक शिक्षा संस्थाहरू र निजी क्षेत्रबीच समन्वय कमजोर हुँदा तालिम बजारको आवश्यकतासँग मेल खाँदैन। समाधानका लागि उद्योग–शिक्षा सहकार्य, इन्टर्नसिप र अप्रेन्टिसशिप कार्यक्रम विस्तार आवश्यक छ।
तेस्रो, उद्यमशीलता वातावरण। स्टार्टअपका लागि पूँजी, मार्गदर्शन र बजार पहुँच सहज नहुँदा युवा जोखिम लिन हिच्किचाउँछन्। सहुलियत ऋण, कर छुट, र डिजिटल पूर्वाधार सुदृढीकरणले स्वदेशमै अवसर सिर्जना गर्न सक्छ।
साथै, ग्रामीण क्षेत्रमा कृषि आधुनिकीकरण र मूल्य श्रृंखला विकासले स्थानीय रोजगारी बढाउन सक्छ। उत्पादन–प्रसंस्करण–बजार जोड्ने नीतिले युवालाई गाउँमै उद्यम गर्न प्रेरित गर्छ।
निष्कर्षतः, पलायनलाई रोक्नु मात्र उद्देश्य होइन; स्वदेशमै सम्मानजनक अवसर सिर्जना गर्नु नै दीर्घकालीन उपाय हो। नीति निरन्तरता, सीप–उद्योग सेतु र उद्यमशीलता समर्थनले युवालाई आशावादी भविष्य दिन सक्छ।
