मुख्य राजनीतिक मुद्दा र उम्मेदवारहरू

५ मार्चको प्रतिनिधि सभा निर्वाचन नजिकिँदै जाँदा देशको राजनीतिक बहस ‘नेतृत्व’ भन्दा पनि ‘जनजीवनसँग जोडिएका मुद्दा’ तर्फ केन्द्रित हुँदै गएको देखिन्छ। महँगी, बेरोजगारी, सार्वजनिक सेवाको गुणस्तर, भ्रष्टाचार नियन्त्रण र राजनीतिक स्थायित्व मतदाताको प्राथमिकतामा छन्। दलहरूले घोषणापत्र र भाषणमा विकास, सुशासन र आर्थिक सुधारको वाचा दोहोर्‍याइरहेका छन्, तर नागरिक पक्षले “कसले व्यवहारमै काम गर्छ?” भन्ने प्रश्नलाई निर्णायक बनाइरहेका छन्।

१) रोजगारी, अर्थतन्त्र र महँगी: सबैभन्दा ठूलो एजेन्डा

यस निर्वाचनको सबैभन्दा ठूलो मुद्दा रोजगारी र अर्थतन्त्र बनेको छ। विदेश पलायन, रेमिट्यान्समा निर्भरता, साना व्यवसायको चुनौती र मूल्यवृद्धिले जनजीवनमा दबाब बढेको छ। दलहरूले स्वदेशमै रोजगारी सिर्जना, उद्योग–व्यवसायमैत्री नीति, कृषि आधुनिकीकरण र पर्यटन प्रवर्द्धन जस्ता विषय अघि सारेका छन्। युवा मतदाताले “सीप, अवसर र उद्यम” मा ठोस योजना खोजिरहेका छन्—खाली भाषण भन्दा काम गर्ने रोडम्याप चाहिएको संकेत देखिन्छ।

२) भ्रष्टाचार नियन्त्रण र सुशासन: जनअपेक्षा उच्च

भ्रष्टाचार नियन्त्रण, सार्वजनिक खरिद/ठेक्कामा पारदर्शिता, र सेवा प्रवाह सुधार चुनावी बहसको अर्को मुख्य धागो हो। नागरिकले दैनिक अनुभव गर्ने समस्या—कागजपत्रका झन्झट, ढिलासुस्ती, दलाली र पहुँचको असमानता—लाई आधार बनाउँदै दलहरूले ‘सुशासन’ लाई प्राथमिक नारा बनाएका छन्। डिजिटल सेवा विस्तार, एकद्वार प्रणाली र जवाफदेही निकाय निर्माणका वाचा छन्। तर मतदाताको माग स्पष्ट छ: आरोप–प्रत्यारोप भन्दा माथि उठेर, प्रमाणका आधारमा कारबाही र परिणाम देखिनुपर्छ।

३) शिक्षा–स्वास्थ्य र सामाजिक सुरक्षा: घरघरको मुद्दा

शिक्षा र स्वास्थ्य सेवा सुधार पनि प्रमुख मुद्दाका रूपमा देखिन्छ। सार्वजनिक विद्यालयको गुणस्तर, सीपमूलक शिक्षा, शिक्षक व्यवस्थापन, र विद्यार्थी पलायनका विषय उठिरहेका छन्। स्वास्थ्यतर्फ आधारभूत सेवा पहुँच, अस्पतालमा भीड, औषधि उपलब्धता र बीमा प्रणाली प्रभावकारी बनाउने बहस चलिरहेको छ। दलहरूले ग्रामीण क्षेत्रमा सेवा विस्तार, प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्र सुदृढीकरण र सामाजिक सुरक्षा कार्यक्रम लक्षित बनाउने वाचा गरेका छन्।

४) राष्ट्रिय हित, सीमा र सुरक्षा: बहसमा फेरि प्रवेश

सीमा व्यवस्थापन, राष्ट्रिय हित र कूटनीति पनि चुनावी संवादमा प्रवेश गरेको छ। केही दलले राष्ट्रिय स्वाभिमानलाई केन्द्रमा राख्दै कडा भाषामा अडान प्रस्तुत गर्छन् भने केहीले दीर्घकालीन कूटनीतिक समाधान, सीमावर्ती विकास र सुरक्षा समन्वयलाई जोड दिन्छन्। साथै, गलत सूचना नियन्त्रण, सामाजिक सद्भाव र निर्वाचन सुरक्षा पनि बहसमा छन्।

५) उम्मेदवार र नेतृत्व: अनुभव बनाम परिवर्तन

उम्मेदवार र दलहरूको प्रतिस्पर्धा दुई धारमा देखिन्छ—एकातिर अनुभव र स्थायित्वको कुरा उठाउने नेतृत्व, अर्कोतिर परिवर्तन, पारदर्शिता र नयाँ कार्यशैलीको पक्षमा उभिने नेतृत्व। स्थापित नेताहरूले “स्थिर सरकार र निर्णय क्षमता” लाई जोड दिन्छन् भने केही नयाँ पुस्ताका नेताहरूले “सुशासन, पारदर्शिता र युवा सहभागिता” लाई प्राथमिकता दिन्छन्। युवा आन्दोलन र सामाजिक सञ्जालको दबाबले दलहरूलाई ‘कामको मापन परिणामबाट’ हुने सन्देश दिइरहेको छ।