२७ पुस, — राष्ट्रनिर्माता पृथ्वीनारायण शाह को ३०४औँ जन्मजयन्ती आज देशभर विविध कार्यक्रमका साथ मनाइँदैछ। विसं १७७९ मा जन्मिएका शाहको जन्मदिनलाई राष्ट्रिय एकता दिवसका रूपमा मनाउने परम्परा रहँदै आएको छ।
आधुनिक नेपालको एकीकरण अभियानका अगुवा पृथ्वीनारायण शाहको योगदानको स्मरणस्वरूप प्रत्येक वर्षझैँ यसपटक पनि सिंहदरबारको पश्चिम ढोकाअगाडि रहेको उनको सालिकमा पुष्पहार अर्पण गरी श्रद्धाञ्जली दिइने कार्यक्रम तय गरिएको छ।
यस अवसरमा राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (राप्रपा) ले काठमाडौंमा चियापान कार्यक्रमको आयोजना गरेको छ। सो कार्यक्रममा प्रधानमन्त्री, विभिन्न राजनीतिक दलका शीर्ष नेता, पूर्वप्रधानमन्त्री तथा अन्य विशिष्ट व्यक्तित्वलाई आमन्त्रण गरिएको पार्टीले जनाएको छ। यता, शाहको जन्मभूमि गोरखामा भने यो दिवस विशेष समारोहका साथ मनाइने गरिएको छ।
नेपाली सेनाले पनि पृथ्वी जयन्तीको अवसरमा सैनिक मुख्यालय जङ्गीअड्डा परिसरमा रहेको राष्ट्रनिर्माताको पूर्णकदको सालिकमा माल्यार्पण गर्दै सम्मान प्रकट गर्ने परम्परा निरन्तरता दिएको छ।
तत्कालीन गोरखाका राजा पृथ्वीनारायण शाहले सामाजिक, आर्थिक र भौगोलिक चुनौतीका बाबजुद जनताको साथ र सहभागितामा छरिएर रहेका बाइसे र चौबीसे राज्यलाई एकीकृत गर्दै आधुनिक नेपालको आधार निर्माण गरेका थिए। २० वर्षको उमेरमै गद्दी सम्हालेका शाहले आन्तरिक तथा बाह्य चुनौती सामना गर्दै एकीकरण अभियान अघि बढाएका थिए। विसं १८३१ मा ५२ वर्षको उमेरमा उनको निधन भएको थियो।
पृथ्वी जयन्तीले नेपाली समाजको साझा इतिहास, संस्कृति र राष्ट्रिय गौरवलाई स्मरण गराउँदै विविधताभित्रको एकतालाई मजबुत बनाउने सन्देश दिन्छ। यस अवसरमा व्यक्तिगत स्वार्थभन्दा माथि उठेर राष्ट्रहितलाई प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने मूल्यलाई विशेष रूपमा स्मरण गरिन्छ। युवापुस्तामा देशप्रतिको समर्पण, सेवा र जिम्मेवारीबोध जगाउन यस दिवसको महत्व अझै बढ्दो छ।
पृथ्वीनारायण शाहको एकीकरण अभियानकै कारण नेपालको राष्ट्रिय स्वाधीनता र सार्वभौमिकता जोगिन सफल भएको मानिन्छ, जसका कारण नेपाल विश्वका पुराना स्वतन्त्र राष्ट्रमध्ये एकका रूपमा परिचित छ। उनले दिएका ‘घुस लिने र दिने दुवै राष्ट्रका शत्रु हुन्’ जस्ता दिव्योपदेश आज पनि सुशासन र भ्रष्टाचार नियन्त्रणको सन्दर्भमा उत्तिकै सान्दर्भिक मानिन्छन्।
भू–राजनीतिक अवस्थालाई मध्यनजर गर्दै नेपाललाई ‘दुई ढुङ्गाबीचको तरुल’ भनेर व्याख्या गर्नु पनि शाहको दूरदर्शी सोचको उदाहरण मानिन्छ। पृथ्वी जयन्ती तथा राष्ट्रिय एकता दिवसको अवसरमा उपराष्ट्रपति, सभामुख, विभिन्न राजनीतिक दलका नेता तथा अन्य विशिष्ट व्यक्तित्वहरूले शुभकामना सन्देश व्यक्त गरेका छन्।
