🦟 डेंगु परीक्षण किट अभावले बढायो चिन्ता: समयमै परीक्षण नहुँदा जोखिम बढ्ने चेतावनी

देशका विभिन्न जिल्लामा डेंगु संक्रमणको जोखिम कायमै रहेका बेला केही स्वास्थ्य संस्थामा डेंगु परीक्षण किट अभाव देखिएको खबरले स्वास्थ्य क्षेत्र र सर्वसाधारणमा चिन्ता थपेको छ। समयमै परीक्षण हुन नसक्दा संक्रमित बिरामी पहिचानमा ढिलाइ हुने र संक्रमण फैलिन सक्ने सम्भावना बढ्ने भन्दै स्वास्थ्यकर्मीहरूले तत्काल आपूर्ति व्यवस्थापन सुदृढ गर्न आग्रह गरेका छन्।

स्वास्थ्य संस्थाहरूमा डेंगु शंका लागेका बिरामीको संख्या बढ्दै जाँदा परीक्षण किट अभावले प्रत्यक्ष असर पारिरहेको बताइएको छ। सामान्यतया ज्वरो, टाउको दुख्ने, आँखाको पछाडि दुख्ने, जोर्नी र मांसपेशी दुखाइ जस्ता लक्षण देखिएपछि डेंगुको आशंका गरिन्छ। तर परीक्षण किट उपलब्ध नभएमा बिरामीलाई अन्यत्र रिफर गर्नुपर्ने वा अनुमानका आधारमा उपचार गर्नुपर्ने अवस्था सिर्जना हुन्छ। यसले सही निदानमा समस्या उत्पन्न गर्न सक्छ।

डेंगु मुख्यतः एडिस एजिप्टाइ जातको लामखुट्टेबाट सर्ने रोग हो। वर्षायाम र गर्मीयाममा यसको जोखिम बढी भए पनि पछिल्ला वर्षहरूमा मौसम परिवर्तनका कारण वर्षभरि नै संक्रमण देखिन थालेको छ। सार्वजनिक स्वास्थ्य विज्ञहरूका अनुसार परीक्षण किटको अभावले संक्रमणको वास्तविक अवस्था पत्ता लगाउन कठिन बनाउँछ। समयमै पहिचान नभएमा बिरामीमा जटिलता बढ्न सक्छ।

कतिपय सरकारी अस्पतालहरूमा सीमित मात्रामा उपलब्ध किट सकिएपछि नयाँ आपूर्ति नआएको गुनासो आएको छ। यसले विशेषगरी ग्रामीण तथा दुर्गम क्षेत्रका बिरामीलाई बढी असर पार्ने देखिएको छ। निजी प्रयोगशालामा परीक्षण गराउन जाँदा लागत बढी पर्ने भएकाले आर्थिक रूपमा कमजोर परिवारहरू थप समस्यामा पर्न सक्छन्।

स्वास्थ्यकर्मीहरूका अनुसार डेंगु परीक्षणका लागि एनएस–१ (NS1) एण्टिजेन तथा आईजीएम (IgM) जस्ता परीक्षण किट आवश्यक हुन्छन्। प्रारम्भिक चरणमा एनएस–१ परीक्षण प्रभावकारी मानिन्छ, जसले संक्रमणको पहिचान छिटो गर्न मद्दत गर्छ। तर किट अभाव हुँदा यस्ता परीक्षण गर्न कठिनाइ हुने गरेको छ।

स्वास्थ्य मन्त्रालयका अधिकारीहरूले भने आपूर्ति व्यवस्थापन प्रक्रियामा सुधार गर्दै आवश्यक सामग्री छिट्टै पठाउने तयारी भइरहेको बताएका छन्। उनीहरूका अनुसार हाल उपलब्ध किटलाई प्राथमिकताका आधारमा प्रयोग गरिँदै आएको छ र थप बजेट विनियोजनमार्फत आवश्यक सामग्री खरिद गर्ने प्रक्रिया अघि बढाइएको छ।

सार्वजनिक स्वास्थ्य विज्ञहरूले भने किट अभाव समाधानसँगै जनचेतना कार्यक्रमलाई पनि तीव्र बनाउनुपर्ने सुझाव दिएका छन्। लामखुट्टे बस्ने स्थान नष्ट गर्ने, घर वरिपरि पानी जम्न नदिने, झ्यालढोकामा जाली प्रयोग गर्ने तथा पूर्ण बाहुला कपडा लगाउने जस्ता उपायले संक्रमण न्यूनीकरण गर्न सहयोग पुग्छ।

डेंगु संक्रमित बिरामीमा प्लेटलेट घट्ने, रगत बग्ने तथा गम्भीर अवस्थामा डेंगु हेमोरेजिक फिभर जस्ता जटिलता देखिन सक्छ। त्यसैले प्रारम्भिक परीक्षण र चिकित्सकीय निगरानी अत्यन्तै महत्वपूर्ण मानिन्छ। परीक्षण किट अभावले यस्ता गम्भीर अवस्था पहिचानमा ढिलाइ हुने जोखिम बढाउँछ।

स्वास्थ्य क्षेत्रका सरोकारवालाहरूले डेंगु रोकथाम र नियन्त्रणका लागि दीर्घकालीन योजना आवश्यक रहेको बताएका छन्। नियमित निगरानी, समयमै परीक्षण, औषधि र उपकरणको पर्याप्त भण्डारण तथा स्थानीय तहसँगको समन्वयलाई सुदृढ गर्नुपर्ने उनीहरूको सुझाव छ।

समग्रमा, डेंगु परीक्षण किट अभावको समस्या तत्काल समाधान नगरे संक्रमण नियन्त्रणमा चुनौती थपिन सक्छ। सरकारले छिटो आपूर्ति व्यवस्थापन गर्दै स्वास्थ्य संस्थालाई आवश्यक स्रोत उपलब्ध गराउनुपर्ने देखिएको छ। समयमै परीक्षण र उपचार उपलब्ध भए मात्र डेंगुबाट हुने जोखिमलाई प्रभावकारी रूपमा कम गर्न सकिने विज्ञहरूको निष्कर्ष छ।