नेपालको वामपन्थी समाजवादी आन्दोलन अहिले गम्भीर संकटबाट गुज्रिरहेको छ। यसको मूल कारण वैचारिक विचलन, नेतृत्वको कमजोरी, अलोकतान्त्रिक अभ्यास र जनअपेक्षा पूरा गर्न नसक्नु रहेको तर्क गरिएको छ। आन्दोलनले इतिहासमा ठूलो त्याग, बलिदान र उपलब्धि हासिल गरे पनि प्राप्त अवसरलाई जनताको पक्षमा प्रभावकारी रूपमा उपयोग गर्न नसक्दा अहिलेको निराशाजनक अवस्था सिर्जना भएको उल्लेख गरिएको छ।
लेखमा वाम आन्दोलनका नारा वा उद्देश्यभन्दा पनि व्यवहार, नेतृत्व शैली र संगठन सञ्चालनको तरिकामा समस्या रहेको भनिएको छ। व्यक्तिगत स्वार्थ, सत्ता केन्द्रित गठबन्धन, अस्थिरताप्रतिको मोह र विचारभन्दा पद तथा प्रभावलाई प्राथमिकता दिइनुले आन्दोलन कमजोर बनेको निष्कर्ष प्रस्तुत गरिएको छ। साथै, समाजको बदलिँदो चरित्रअनुसार विचार, रणनीति र कार्यनीतिमा सुधार गर्न नसक्दा आन्दोलन जनताबाट टाढिँदै गएको दाबी गरिएको छ।
यस अवस्थाबाट बाहिर निस्कन स्वार्थकेन्द्रित गठजोडले मात्र पर्याप्त नहुने र मूल नेतृत्वले आफ्ना कमजोरी स्वीकार्दै जवाफदेही बन्नुपर्नेमा जोड दिइएको छ। आन्दोलनलाई पुनर्जीवन दिन नयाँ दृष्टिकोण, लोकतान्त्रिक पद्धति, वैज्ञानिक सोच र जनजीविकाका मुद्दासँग जोडिएको स्पष्ट समाजवादी कार्यक्रम आवश्यक रहेको लेखमा उल्लेख छ।
लेखकले विश्व राजनीति, आर्थिक असमानता, युद्ध, पर्यावरणीय संकट र पुँजीवादी व्यवस्थाका सीमाबारे चर्चा गर्दै नेपालमा पनि लोकतान्त्रिक समाजवाद, कल्याणकारी राज्य, सामाजिक न्याय र सहभागी अर्थतन्त्रजस्ता अवधारणालाई केन्द्रमा राखेर नयाँ बहस र पुनर्गठन आवश्यक रहेको बताएका छन्। नेपाली समाजको विशेषताअनुसार समाजवाद र लोकतन्त्रको नयाँ खाका तयार गरी आधुनिक वामपन्थी समाजवादी शक्तिको निर्माण गर्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याइएको छ।
यसका लागि तत्काल सात काम गर्न प्रस्ताव गरिएको छ। पहिलो, विभाजित वाम समाजवादी समूहहरूको प्रतिनिधित्व हुने गरी पुनःसंरचना समिति बनाएर बृहत् गोलमेच सम्मेलन आयोजना गर्ने। दोस्रो, विगतका कमजोरीको समीक्षा सहित श्वेतपत्र जारी गर्ने। तेस्रो, बदलिँदो विश्व राजनीति र अर्थतन्त्रलाई मूल्यांकन गर्दै राष्ट्रिय हितअनुकूल सन्तुलित नीति अपनाउने। चौथो, लोकतान्त्रिक मूल्यमा आधारित नेपाली विशेषतासहितको समाजवादी मार्गचित्र तयार गर्ने। पाँचौं, अनुभव र नयाँ पुस्ताको ऊर्जा समेटेर सक्षम नयाँ नेतृत्व टिम बनाउने। छैटौं, संगठन र आन्दोलनमा पूर्ण लोकतान्त्रिक प्रणाली अवलम्बन गर्ने। सातौं, मार्क्सवादी विचार र दृष्टिकोणलाई व्यवहारमा आत्मसात् गर्दै नयाँ ढंगले अघि बढ्ने।
