🔴 मध्यपूर्वमा युद्धको खतरा: अमेरिका–इजरायलद्वारा इरानमाथि आक्रमणपछि विश्वव्यापी तनाव तीव्र

मध्यपूर्व क्षेत्रमा अचानक सैन्य तनाव चुलिँदा विश्व राजनीति पुनः अस्थिर मोडमा पुगेको छ। अमेरिका र इजरायलले इरानका रणनीतिक सैन्य तथा आणविक पूर्वाधारलाई लक्षित गर्दै संयुक्त आक्रमण सुरु गरेपछि क्षेत्रीय मात्र नभई विश्वव्यापी प्रभाव देखिन थालेको छ। घटनाले ऊर्जा बजार, हवाई उडान, कूटनीतिक सम्बन्ध र सुरक्षा सन्तुलनमा गहिरो असर पार्ने संकेत दिएको छ।

आक्रमण किन र कसरी सुरु भयो?

मेरिकी प्रशासनले इरानको मिसाइल कार्यक्रम र आणविक गतिविधिलाई आफ्नो तथा सहयोगी राष्ट्रहरूको सुरक्षाका लागि जोखिमपूर्ण भन्दै सैन्य कदम आवश्यक भएको दाबी गरेको छ। इजरायलले पनि इरानको क्षेत्रीय प्रभाव र सुरक्षा खतरा उल्लेख गर्दै समन्वित कारबाहीमा सहभागी भएको जनाएको छ।

आक्रमणपछि इरानका विभिन्न स्थानमा विस्फोट र हवाई हमलाका रिपोर्ट सार्वजनिक भएका छन्। इरानी पक्षले यसलाई “आक्रामक र अवैध कदम” भन्दै कडा प्रतिक्रिया जनाएको छ।

इरानको पल्टो प्रतिक्रिया

इरानले आफ्नो हवाई रक्षा प्रणाली सक्रिय पार्दै केही मिसाइल र ड्रोन प्रक्षेपण गरेको बताइएको छ। क्षेत्रीय अमेरिकी सैन्य अड्डा तथा सहयोगी राष्ट्रहरू लक्ष्य बन्न सक्ने आशंका व्यक्त गरिएको छ। यसले खाडी क्षेत्रका देशहरूलाई उच्च सतर्कतामा राखेको छ।

यदि प्रतिआक्रमणको क्रम जारी रह्यो भने यो द्वन्द्व सीमित कारबाहीबाट पूर्ण क्षेत्रीय युद्धमा परिणत हुन सक्ने जोखिम रहेको विश्लेषकहरू बताउँछन्।

कूटनीतिक सन्तुलन र शक्ति समीकरण

यो घटनाले विश्व शक्ति सन्तुलनमा नयाँ प्रश्न खडा गरेको छ। अमेरिका–इजरायल–इरान सम्बन्ध लामो समयदेखि तनावपूर्ण रहँदै आएको भए पनि प्रत्यक्ष सैन्य टकरावले स्थिति जटिल बनाएको छ।

यदि अन्य क्षेत्रीय शक्ति वा महाशक्ति प्रत्यक्ष रूपमा संलग्न भए भने द्वन्द्व अझ फैलिन सक्छ। रूस, चीन र युरोपेली राष्ट्रहरूले परिस्थिति नजिकबाट नियालिरहेका छन्। कूटनीतिक संवाद सुरु नभएसम्म अस्थिरता बढ्ने सम्भावना प्रबल देखिन्छ।

मानवअधिकार र मानवीय संकटको जोखिम

युद्ध वा दीर्घकालीन द्वन्द्वको अवस्थामा सर्वसाधारण नागरिक सबैभन्दा बढी प्रभावित हुन्छन्। विस्थापन, खाद्यान्न संकट, स्वास्थ्य सेवा अवरोध र आर्थिक अस्थिरता जस्ता समस्या उत्पन्न हुन सक्छन्।

मानवीय सहायता संस्थाहरूले स्थिति बिग्रिए आपतकालीन राहत तयारी आवश्यक हुन सक्ने बताएका छन्।

दीर्घकालीन प्रभाव के हुन सक्छ?

यदि यो द्वन्द्व छोटो अवधिमा सीमित रह्यो भने कूटनीतिक वार्ताबाट समाधान सम्भव हुन सक्छ। तर लामो समयसम्म जारी रहे विश्व ऊर्जा आपूर्ति, क्षेत्रीय सुरक्षा गठबन्धन र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धमा गहिरो परिवर्तन आउन सक्छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार अबको मुख्य प्रश्न छ—के यो सीमित सैन्य सन्देश हो वा पूर्ण क्षेत्रीय युद्धको सुरुआत?