इरानको मिसाइल प्रहारपछि कतारको रास लाफानमा क्षति, मध्यपूर्व तनावले लियो नयाँ मोड

विराटनगर । मध्यपूर्वमा बढ्दो तनावबीच इरान र इजरायलबीचको द्वन्द्वले थप गम्भीर रूप लिएको छ। इजरायल र अमेरिकाले इरानको प्रमुख प्राकृतिक ग्यास भण्डार क्षेत्र साउथ पर्स ग्यास फिल्डमा आक्रमण गरेपछि त्यसको प्रतिकारस्वरूप इरानले कतारको रास लाफान औद्योगिक क्षेत्रलाई निशाना बनाएको बताइएको छ। उक्त मिसाइल आक्रमणपछि त्यहाँ ठूलो क्षति पुगेको जनाइएको छ।

कतारको सरकारी पेट्रोलियम कम्पनीका अनुसार बुधबार भएको प्रहारपछि मुख्य ग्यास प्रशोधन केन्द्रमा आगलागी भएको थियो। आपतकालीन टोलीले आगो नियन्त्रणमा लिन सफल भए पनि त्यहाँका संरचनामा उल्लेखनीय क्षति पुगेको बताइएको छ। बीबीसीका अनुसार घटनापछि कतारले इरानका दुई जना कूटनीतिज्ञलाई निष्कासित गरेको छ।

कतारको गृह मन्त्रालयले केही घण्टापछि आगलागी पूर्ण रूपमा नियन्त्रणमा आएको र घटनामा कुनै मानवीय क्षति नभएको जनाएको छ। कतार सरकारले यो आक्रमणलाई आफ्नो राष्ट्रिय सुरक्षा र क्षेत्रीय स्थिरताविरुद्धको प्रत्यक्ष चुनौतीका रूपमा व्याख्या गरेको छ।

विदेश मन्त्रालयले इरानमाथि तनाव झन् चर्काउने नीति अपनाएको आरोप लगाउँदै आवश्यक परे प्रतिकारको अधिकार सुरक्षित रहेको स्पष्ट पारेको छ। यसले खाडी क्षेत्रमा तनाव थप गहिरिने संकेत देखिएको छ।

किन महत्वपूर्ण छ रास लाफान ?

रास लाफान कतारको राजधानी दोहाबाट करिब ८० किलोमिटर उत्तरमा अवस्थित ठूलो औद्योगिक क्षेत्र हो। सन् १९६६ मा प्राकृतिक ग्यास उद्योगलाई केन्द्रमा राखेर स्थापना गरिएको यो क्षेत्र कतारको ऊर्जा अर्थतन्त्रको मुख्य आधार मानिन्छ। यहाँ प्राकृतिक ग्यास उत्पादन, प्रशोधन र निर्यात हुने भएकाले यसलाई कतारको “ग्यास राजधानी” का रूपमा पनि लिइन्छ।

रास लाफानमा विश्वकै सबैभन्दा ठूलो लिक्विफाइड नेचुरल ग्यास (एलएनजी) निर्यात पूर्वाधार रहेको बताइन्छ। विश्वको करिब २० प्रतिशत एलएनजी आपूर्ति यही क्षेत्रसँग सम्बन्धित रहेको मानिन्छ। त्यसैले यहाँको अवरोधले विश्वव्यापी ग्यास आपूर्ति प्रभावित हुनसक्ने जोखिम रहन्छ।

यो क्षेत्र नर्थ फिल्ड नामको विशाल प्राकृतिक ग्यास भण्डारसँग जोडिएको छ, जुन इरानको साउथ पर्स क्षेत्रसँग पनि सम्बन्धित छ। यही कारण इरान, कतार र अन्तर्राष्ट्रिय शक्तिहरूबीचको ऊर्जा राजनीति यस क्षेत्रसँग प्रत्यक्ष रूपमा गाँसिएको छ। रास लाफान जहाजमार्फत युरोप, एशिया र अन्य देशहरूमा ग्यास पठाइने महत्वपूर्ण ढुवानी केन्द्र पनि हो।

यसअघि इरानसम्बद्ध समाचार माध्यमहरूले साउथ पर्स क्षेत्रमा रहेका पेट्रोकेमिकल संरचनामाथि हवाई आक्रमण भएको बताएका थिए। उक्त क्षेत्रलाई विश्वकै ठूलो प्राकृतिक ग्यास भण्डारमध्ये एक मानिन्छ, जसको उपयोग इरान र कतार दुवैले गर्दै आएका छन्।

इरानका राष्ट्रपति मसुद पेजेस्कियानले ऊर्जा पूर्वाधारमा भएको आक्रमणको कडा आलोचना गर्दै यस्तो कदमले परिस्थितिलाई नियन्त्रणभन्दा बाहिर पुर्‍याउन सक्ने चेतावनी दिएका छन्। उनले यो द्वन्द्वको असर क्षेत्रीय सीमाभन्दा बाहिर पुगेर विश्व अर्थतन्त्र र ऊर्जा बजारमा समेत पर्न सक्ने बताएका छन्।

यता फ्रान्सका राष्ट्रपति इम्मानुयल म्याक्रोँले पनि ऊर्जा र नागरिक पूर्वाधारलाई निशाना नबनाउन सबै पक्षलाई आग्रह गरेका छन्। उनले विश्व ऊर्जा आपूर्ति र सर्वसाधारणको सुरक्षालाई प्राथमिकता दिनुपर्ने बताएका छन्।

क्षेत्रीय तनावको असर अन्तर्राष्ट्रिय तेल बजारमा पनि देखिन थालेको छ। स्ट्रेट अफ होर्मुज हुँदै हुने जहाज आवागमन प्रभावित भएपछि कच्चा तेलको मूल्य फेरि उकालो लागेको छ। यसले विश्व अर्थतन्त्रमा थप दबाब सिर्जना गर्न सक्ने आँकलन गरिएको छ।

यसैबीच साउदी अरेबियाले आफ्नो पूर्वी क्षेत्रमा ऊर्जा संरचनालाई लक्षित गरी पठाइएका ड्रोनहरू खसालिएको दाबी गरेको छ। राजधानी रियाद नजिक एक रिफाइनरी आसपास ब्यालिस्टिक मिसाइलका अवशेष फेला परेको पनि जनाइएको छ।

तीन सातादेखि जारी इरान–इजरायल द्वन्द्वमा दुवै पक्षबाट उच्च तहका अधिकारीहरू मारिएको दाबी भइरहेका छन्। इजरायलले इरानका शीर्ष अधिकारीहरूलाई लक्षित आक्रमण जारी राख्ने संकेत दिएको छ भने इरानले पनि बदला लिने चेतावनी दोहोर्‍याएको छ। यसले मध्यपूर्वको सुरक्षा अवस्था झन् अस्थिर बन्दै गएको देखाएको छ।