- • मध्यपूर्वमा बढ्दो तनावका कारण नेपालका अन्तर्राष्ट्रिय उडान, पर्यटन र ट्रान्जिट प्रणालीमा दबाब बढ्न थालेको छ।
- • खाडी क्षेत्रको हवाई मार्ग प्रभावित हुँदा उडान रद्द, टिकट महँगो हुने तथा इन्धन लागत बढ्ने जोखिम देखिएको छ।
- • आपूर्ति शृंखला, रेमिट्यान्स र मध्यपूर्वमा रहेका नेपाली श्रमिकको सुरक्षामाथि पनि असर पर्न सक्ने चिन्ता बढेको छ।
२७ फागुन, विराटनगर । मध्यपूर्वमा चर्किएको तनावको असर नेपालसम्म देखिन थालेको छ। खाडी क्षेत्रका केही हवाई मार्ग प्रभावित हुँदा काठमाडौंबाट हुने अन्तर्राष्ट्रिय उडानमा अनिश्चितता बढेको छ भने इन्धन, ग्यास र अन्य आपूर्तिमा पनि दबाब पर्न सक्ने चिन्ता बढेको छ। नेपाली मिडियाहरूका अनुसार संकट लम्बिँदै जाँदा हवाई सेवा, पर्यटन, वैदेशिक रोजगारी र बजार आपूर्ति एकैपटक प्रभावित हुन सक्ने अवस्था बनेको छ।
यसअघि खाडी क्षेत्रको हवाई क्षेत्र प्रतिबन्धका कारण काठमाडौंमा ३१ वटा अन्तर्राष्ट्रिय उडान रद्द भएको समाचार सार्वजनिक भएको थियो। कतार, यूएई तथा अन्य ट्रान्जिट रुटहरूमा समस्या देखिँदा नेपाल आउने–जाने यात्रु प्रत्यक्ष प्रभावित भएका छन्। खाडी क्षेत्र नेपालका लागि अन्तर्राष्ट्रिय हवाई आवागमनको प्रमुख ट्रान्जिट भएकाले त्यहाँको अस्थिरताले नेपालका उडान तालिका, टिकट दर र यात्रु चापमा सीधा असर पारिरहेको देखिन्छ।
विश्व बजारमा तेलको मूल्य बढ्न थालेपछि त्यसको असर हवाई भाडादेखि ढुवानी लागतसम्म परेको अन्तर्राष्ट्रिय रिपोर्टहरूले देखाएका छन्। रोयटर्सका अनुसार मध्यपूर्व युद्धका कारण जेट इन्धन महँगिँदा केही अन्तर्राष्ट्रिय एयरलाइन्सले भाडा बढाउन थालेका छन्, र हवाई मार्ग फेरिनु तथा लामो रुट अपनाउनुपर्दा लागत अझै बढेको छ। यसले नेपालजस्ता ट्रान्जिटमा निर्भर मुलुकका यात्रु र आपूर्ति प्रणालीलाई थप दबाबमा पार्ने सम्भावना बढाएको छ।
आपूर्तितर्फ पनि जोखिम बढ्दो छ। नेपाली विश्लेषणहरूमा पेट्रोलियम पदार्थ, खाना पकाउने ग्यास, आयातित उपभोग्य वस्तु र ढुवानी शृंखलामा अवरोध आउन सक्ने चेतावनी दिइएको छ। अंग्रेजी रातोपाटीले मध्यपूर्व द्वन्द्वले नेपालको अर्थतन्त्र, रेमिट्यान्स, आपूर्ति शृंखला र श्रमिक सुरक्षामा बहुआयामिक असर पार्न सक्ने उल्लेख गरेको छ। संकट बढेमा मूल्यवृद्धि, बजारमा कृत्रिम अभाव र कालोबजारीको जोखिमसमेत बढ्न सक्ने देखिएको छ।
मध्यपूर्वमा रहेका नेपाली कामदारमा पनि चिन्ता थपिएको छ। अंग्रेजी अनलाइनखबरका अनुसार यूएई, कतार, साउदी अरब, इजरायल र कुवेतस्थित नेपाली दूतावासहरूले समुदायलाई सतर्क रहन र स्थानीय प्रशासनका आधिकारिक सूचनामात्र पालना गर्न आग्रह गरेका छन्। द्वन्द्व लामो समयसम्म चल्यो भने रोजगारी, दैनिक जीवन र रेमिट्यान्स प्रवाहमा असर पर्ने डर बढेको छ, जसको प्रत्यक्ष प्रभाव नेपालको अर्थतन्त्रमा पर्न सक्छ।
पर्यटन क्षेत्र पनि यसबाट अछुतो छैन। नेपाल आउने धेरै पर्यटक खाडीका ट्रान्जिट हब हुँदै यात्रा गर्ने भएकाले उडान अवरोध वा भाडा वृद्धि भएमा आगन्तुक संख्या घट्न सक्छ। NATTA अध्यक्षसँगको एक अन्तर्वार्तामा मध्यपूर्व तनावले ट्रान्जिट प्रणाली प्रभावित भए नेपालको पर्यटन उद्योग गम्भीर संकटमा पर्न सक्ने चेतावनी दिइएको छ। विशेषगरी युरोपेली तथा अन्य लामो दूरीका यात्रुका लागि वैकल्पिक रुट महँगो र झन्झटिलो बन्ने देखिएको छ।
यद्यपि, तत्काल नेपालमा पूर्ण आपूर्ति संकट देखिएको छैन। तर उडान अनिश्चितता, इन्धन मूल्यको दबाब, ढुवानी लागत वृद्धि र श्रम बजारमा बढ्दो चिन्ताले सरकारलाई पूर्वतयारीमा जान दबाब दिएको छ। अहिलेको मुख्य चुनौती भनेको उडान व्यवस्थापन, बजार अनुगमन, आवश्यक वस्तुको आपूर्ति सुनिश्चितता र मध्यपूर्वमा रहेका नेपालीको सुरक्षालाई एकसाथ सम्हाल्नु हो। यदि तनाव चाँडै नघटेमा यसको असर नेपालमा अझ स्पष्ट रूपमा देखिन सक्नेछ।
