पर्यटन क्षेत्रमा चुनावी प्रभाव: विदेशी पाहुनाको आगमन प्रभावित, यात्रा बुकिङ कम

विराटनगर । मार्चदेखि नेपालमा मुख्य पर्यटन सिजन सुरु हुने बित्तिकै विदेशी पाहुनाको आगमनमा अपेक्षित बढोत्तरी हुनुपर्नेमा यस वर्ष आगमन धेरै कमजोर रहेको छ। पर्यटन व्यवसायीहरूले संकलन गरेको विवरणअनुसार विगतका वर्षहरूमा फेब्रुअरीको अन्त्यदेखि विदेशी पाहुनाको बुकिङमा बृद्धि हुनुपर्ने भए पनि यसपटक आगमन र बुकिङ दुवै कम भएको देखिएको छ ।

पर्यटन व्यवसायीहरूको भनाइ अनुसार यही फेब्रुअरी महिनादेखि होटल तथा रिसोर्टमा विदेशी सेल्फ-बुकिङ बढ्नुपर्ने परम्परा रहे पनि अहिलेसम्म सामान्य वर्षको तुलनामा कम मात्र होटल आरक्षण भएको छ। धेरै अघिदेखिको रूढीअनुसार मार्चको पहिलो साता विदेशी पाहुनाको बुकिङ लगभग ८० प्रतिशत पुग्ने गरेको पाइएको छ, तर यस वर्ष त्यो संख्या करिब ४० प्रतिशतमात्र पुगेको व्यवसायी बताउँछन् ।

विशेषगरी चुनावी माहोलको प्रभावले यात्रा योजनामा असर परेको देखिएको छ। धेरै विदेशी पाहुनाले नेपाल भ्रमणमा आउनुअघि चुनावी स्थितिबारे निश्चितता चाहेको, चुनावअघि भ्रमण गर्ने या नगर्ने निर्णयबारे दोधारणामा रहेको जानकारी पर्यटन व्यवसायीहरूले दिएका छन् । कतिपयले “चुनावअघि यात्रा नगर्ने” निर्णय गरेका छन्, भने केहीले प्रस्थान मिति पछाडिको विकल्प खोजिरहेका छन्।

पाहुनाको संख्या कम हुँदा होटल व्यवसायमा पनि क्षमता उपयोगदर (occupancy) अपेक्षा अनुसार पुगेको छैन। गण्डकी प्रदेशका प्रमुख होटल संचालक हरि शर्मा भन्छन्, “सामान्यतया यस्तै समयमा विदेशी पाहुनाको आगमनले होटलहरु लगभग पूर्ण हुनुपर्ने छ, तर अहिले धेरै होटलहरु २५–३० प्रतिशत मात्र भरिएका छन् ।” यसले व्यवसायमा प्रत्यक्ष रुपमा गहिरो प्रभाव पारिरहेको उनले बताए।

पर्यटन व्यवसाय संघका प्रतिनिधिहरूले पर्यटन प्रवर्द्धन र सुरक्षा सन्देशलाई सुदृढ बनाउँदै आन्तरिक तथा बाह्य यात्रीलाई सकारात्मक सन्देश दिनुपर्ने सुझाव दिएका छन्। “नेपाल सुरक्षित यात्रा गन्तव्य हो,” उनीहरूले भने, “तर चुनावसँग सम्बन्धित अनिश्चितताको सन्देशले यात्रीलाई भ्रममा पारिरहेको छ ।”

यसैबीच, सरकारले पर्यटन सिजनका लागि अपेक्षित आकर्षण कार्यक्रम, पर्व र सांस्कृतिक महोत्सवहरूलाई प्रभावकारी ढंगबाट प्रचार-प्रसार गर्ने योजना बनाइरहेको छ। यसले आन्तरिक बजारलाई मात्र होइन, विदेशी पाहुनालाई पनि आकर्षित गर्ने लक्ष्य राखेको छ।

सुरक्षा तथा सूचना व्यवस्थापनलाई सुदृढ गर्दै, सरकार र पर्यटन बोर्डले यात्राका लागि आवश्यक दिशानिर्देश जारी गर्नुपर्नेमा व्यवसायीहरू जोड दिँदै आएका छन्। साथै होटल, ट्राभल एजेन्सी तथा गाइडहरुलाई प्रशिक्षण तथा सेवा गुणस्तर सुधार सम्बन्धी कार्यक्रम विस्तार गरिएको छ, जसले दीर्घकालीन रूपमा पर्यटन उद्योगलाई मजबुत बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार चुनावसँग सम्बन्धित अनिश्चिततालाई निराकरण गर्न विज्ञप्ति तथा भ्रमण-सुरक्षा सन्देशलाई समयमै अवलम्बन गर्नु पर्यटन व्यवसायको यथार्थ अवस्थालाई सुधार्न मद्दत गर्नेछ। नेपालमा प्राकृतिक तथा सांस्कृतिक पर्यटन गन्तव्यहरूसँगै साहसिक र पर्वतीय पर्यटनले अतिथि पाहुनालाई आकृष्ट गर्ने क्षमता राख्छ ।

समग्रमा, विदेशी यात्रा तथा पर्यटन क्षेत्रले चुनावकै माहोललाई चुनौतीका रूपमा लिइरहे पनि शक्तिशाली प्रचार, सुरक्षा आश्वासन तथा दीर्घकालीन योजनासहित आगामी सिजनमा पाहुनाको आगमन बृद्धि गर्ने लक्ष्यमा छ